Arşiv araştırması, 7315 sayılı Kanun’a göre ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacak kişiler hakkında mevcut kayıtlardan yapılan araştırmadır. Güvenlik soruşturmasından farklı olarak kanunda tanımlanmış kayıt alanlarına dayanır.

Adli sicil belgesinin temiz olması ile arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanması aynı şey değildir. Buna karşılık kayıtlarda bir bilginin bulunması da tek başına her göreve girişin hukuken engellendiği anlamına gelmez; kaydın niteliği, doğruluğu ve göreve etkisi değerlendirilmelidir.

Hukuki dayanak ve araştırılan kayıtlar

7315 sayılı Kanun’un 3, 4, 7 ve kişisel verilere ilişkin hükümleri ile 2022 tarihli uygulama yönetmeliği esas alınır. Arşiv araştırmasında adli sicil, aranma ve tahdit bilgileri, kanunda belirtilen mahkeme kararları ve soruşturma/kovuşturmalardaki olgular ile kamu görevinden çıkarılmaya ilişkin kayıtlar incelenir.

Olumsuz değerlendirmede kontrol edilecek hususlar

  • Kayıt gerçekten ilgili kişiye mi aittir, güncel midir?
  • Dosyanın son kararı ve kesinleşme durumu dikkate alınmış mıdır?
  • Komisyon, olguyu görevle ilişkilendirerek yazılı ve nesnel değerlendirme yapmış mıdır?
  • Kamu görevine girişin özel şartları ayrıca incelenmiş midir?
  • Verinin kullanımı amaçla bağlantılı ve ölçülü müdür?

Düzeltme talebi ile iptal davası arasındaki fark

Yanlış kişiye ait veya güncelliğini kaybetmiş kayıt için düzeltme talebi ile atanmama işlemine karşı iptal davası farklı yollardır. Kayıt hakkında başvuru yapılmış olması, atanmama işlemine karşı dava süresinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez.

Dava süresi ve görevli mahkeme

Kesin ve uygulanabilir ret işleminin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren, özel düzenleme yoksa 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Yetki ilk atama veya mevcut personel işlemine göre belirlenir; her başvuru için ikamet yeri mahkemesi yetkili değildir. İYUK 11’e uygun idari başvurunun süre üzerindeki etkisi ayrıca hesaplanmalıdır.

Yürütmenin durdurulması ve kararın uygulanması

Açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar birlikte ortaya konulmalıdır. 2026 yılında 7588 sayılı Kanun ile İYUK 28/1’e eklenen özel hüküm, olumsuz güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamındaki davalarda göreve iade sonucunu doğuracak kararların uygulanmasını esasa ilişkin kararın kesinleşmesine bağlamıştır. Başvuru stratejisi bu güncel hüküm değerlendirilmeden oluşturulmamalıdır.

HAGB kaydı hakkında doğrulanmış kararın kapsamı

Aşağıdaki karar askerî personel adayı hakkında güvenlik değerlendirmesine ilişkindir. Salt arşiv araştırmasına tabi her meslek için aynı sonucu doğurmaz; farklı karar türlerinin 7315 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesine örnek olarak okunmalıdır.

Doğrulanmış Danıştay kararı

Danıştay 2. Daire, E.2023/5464, K.2025/851, 04.03.2025. Dış kaynaktan astsubay adayının güvenlik soruşturmasında, tehdit suçuna ilişkin hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı değerlendirildi. Adaylıkla ilişiğin kesilmesine karşı dava açıldı. Çoğunluk, uyuşmazlığın 7315 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle bölge idare mahkemesi kararını bozdu.

Karar, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının bütün atamaları kendiliğinden engellediği veya her durumda atama hakkı sağladığı şeklinde yorumlanamaz. Bozma gerekçesi ile karşı oy birbirinden ayrılmalıdır. Resmî karar metni.

Sonuç

Ret yazısı, başvuru şartları, tebliğ tarihi ve adli dosyanın son durumunu gösteren belgeler birlikte hazırlanmalıdır. Genel bir “sicil temizdir” açıklaması yerine olumsuz değerlendirmeye esas alınan bilgiye odaklanmak gerekir.

Kaynaklar

7315 sayılı Kanun · 2577 sayılı Kanun · 2026 tarihli İYUK 28 değişikliği duyurusu

İlgili hukuki bilgiler

İlgili hukuki bilgiler

Son hukuki kontrol: 29 Eylül 2026. Bu içerik genel hukuki bilgilendirmedir. İşlemin tarihi, tebligat, personel statüsü ve özel mevzuat somut olayda ayrıca incelenmelidir; sonuç taahhüdü içermez.