Bu rehber genel hukuki bilgi verir. Somut olayda belge, tebligat, yetki, özel usul ve geçiş hükümleri ayrıca incelenir. Kaynak kontrolü 11 Kasım 2026.
Anlaşmalı boşanmada protokol
TMK m.166/3, en az bir yıl süren evlilikte eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde uygulanabilir. Hâkim eşleri bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulur. Hâkimin önerdiği değişiklikleri eşlerin kabul etmesi gerekir.
Protokolde çocukla kişisel ilişki, nafaka ve mali talepleri ayrı okuyun. Tatil tarihleri, teslim yeri ve teslim sorumluluğu gibi ayrıntıları kararın hüküm fıkrasıyla karşılaştırın.
Mirasçılık belgesi
TMK m.598 uyarınca yasal mirasçılık sıfatını gösteren belge sulh mahkemesinden veya noterlikten alınabilir. Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı için ölüme bağlı tasarrufun bildirilmesine bağlı ayrı bir mahkeme usulü vardır.
Mirasçılık belgesi, terekenin mal ve borç dökümünden ayrıdır. Tapu, banka, borç ve alacak kayıtları ayrıca araştırılır. Mirası reddetme gündemdeyse öğrenme ve bildirim kayıtları ile tereke işlemleri m.605–610 kapsamında incelenir.
Ortak taşınmazın paylaşılması
Ortaklığın sona erdirilmesi ile tapu kaydının kimin adına olması gerektiği ayrı taleplerdir. TMK m.698–699 paylaşma istemini, aynen paylaşma ve satış seçeneklerini düzenler. 6325 sayılı Kanun m.18/B uyarınca paylaşım ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabuluculuğa başvuru dava şartıdır.
Güncel tapu kaydını, pay oranlarını ve paylaşım yazışmalarını bir araya getirin. Aynen paylaşmanın mümkün olup olmadığı ve tapu kaydının ayrıca çekişmeli olup olmadığı usulü etkiler.
Kira bedelinin tespiti
TBK m.344 bedelin belirlenmesini, m.345 ise kararın hangi kira döneminden etkili olabileceğini düzenler. Dava tarihi, sözleşmedeki artış hükmü ve yazılı bildirimin ulaştığı tarih birlikte değerlendirilir.
Sözleşme, ödeme kayıtları, bildirimler ve varsa arabuluculuk son tutanağını ayırın. Kira tespiti bakımından dava şartı arabuluculuğu incelenir. 6325 sayılı Kanun m.18/B’deki ilamsız icra yoluyla tahliye istisnası ayrı bir usule ilişkindir.
Ücret alacağı ve işe iade
7036 sayılı Kanun m.3 kapsamında işçi veya işveren alacağı ve tazminatı davaları ile işe iade davalarında arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. İş kazası ve meslek hastalığına ilişkin m.3/3 kapsamındaki davalar istisnadır.
İş Kanunu m.20 kapsamındaki işe iade isteminde fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur. Anlaşma sağlanmazsa dava süresi son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki haftadır. Fesih bildirimi, bordro ve ödeme kayıtlarını ayrı tutun.
İlgili mevzuat · İş Kanunu m.20 metnini aktaran UYAP karar kaydı
İdari işlem ve tebligat
İYUK m.3 uyarınca idari dava dilekçesinde konu, sebepler, deliller ve işlemin yazılı bildirim tarihi gösterilir. İşlemin ve dayanak belgelerin örnekleri eklenir.
İşlem tarihi, tebligat ve varsa idareye yapılan başvurunun teslim kaydı ayrı ayrı kaydedilir. Yürütmenin durdurulması isteminde açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar koşulları m.27 kapsamında somutlaştırılır.
Kamulaştırmada bildirim ve bedel
2942 sayılı Kanun m.7 taşınmazın sınırlarının ve maliklerinin belirlenmesini, m.10 bedel tespiti ve tescil usulünü, m.11 bedel belirleme esaslarını düzenler.
Ada ve parseli, işlemi yapan idareyi ve tebliğ kaydını belirleyin. Sahada yol veya altyapı çalışması varsa tarihli fotoğraf ve planı ayrı tutun. İşlemin iptali, bedel tespiti ve kamulaştırmasız el atma farklı incelemeler gerektirir.
Ticari alacak ve arabuluculuk
TTK m.5/A, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat niteliğindeki ticari davalarda arabuluculuğa başvuruyu dava şartı olarak düzenler. Ticari dava niteliği ve talebin konusu birlikte değerlendirilir.
Sözleşmedeki taraf unvanını, imzalayanın temsil yetkisini, sipariş ve teslim belgelerini ve ödeme vadesini karşılaştırın. Bir faturanın hangi teslim veya hizmete ilişkin olduğunu belirleyin.
Ödeme emrinin türünü belirleme
Ödeme emrinde takip türü, icra dairesi, dosya numarası, tebliğ kaydı ve talebin dayanağını ayrı belirleyin. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte İİK m.62 kapsamındaki itiraz düzeni incelenir. Kambiyo veya ilamlı takipte başvuru yolu ve merci değişebilir.
Ana para, faiz ve giderleri ayrı gösterin. Ödeme yapıldıysa dekontun açıklaması, tarihi ve alacak kalemiyle ilişkisini kontrol edin. Her bildirimin tebligat kaydını ayrı saklayın.
Aile ve Boşanma Soruları ve Yanıtları
Anlaşmalı boşanma protokolünde hangi konular ele alınır?
Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu açıkça düzenlenir. Nafaka, tazminat, velayet ve kişisel ilişkiyi ayrı maddelerde yazın. Çocukla görüşme günleri ve teslim düzeni gibi ayrıntılar belirsiz kalmamalıdır. Hâkim eşleri bizzat dinler ve düzenlemenin uygunluğunu değerlendirir.
Çekişmeli boşanmada talepler nasıl ayrılır?
Boşanma sebebini dayandırdığınız olaylardan başlayın. Velayet, kişisel ilişki, nafaka ve tazminatı ayrı talepler olarak yazın. Her talep için ilgili olayları ve delilleri belirtin. Mal rejiminin tasfiyesi ayrıca değerlendirilir.
Boşanma davasında geçici önlemler
Hâkim dava sürerken eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunması için gerekli geçici önlemleri alabilir. İhtiyacın neden acil olduğunu ve hangi önlemin istendiğini belgeyle açıklayın.
Velayetin değiştirilmesinde hangi olgular incelenir?
Mevcut karardan sonra ortaya çıkan koşulların çocuğun bakımına, güvenliğine, eğitimine ve günlük düzenine etkisi incelenir. Taşınma gibi bir değişiklik, çocuğun durumuna etkisiyle birlikte değerlendirilir.
Çocukla kişisel ilişki kararının uygulanması
Aile mahkemesinin ilamı veya tedbir kararı uygulanmıyorsa yetkili adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurulabilir. Müdürlük bulunmayan yerlerde Bakanlığın belirlediği yazı işleri müdürlüğü görevlidir. Görüşme, mahkeme kararı ve çocuğun üstün yararı esas alınarak yürütülür.
Ortak velayet konusunda hangi hususlar araştırılır?
Çocuğun günlük bakımının nasıl yürütüleceği, okul ve sağlık kararlarının nasıl alınacağı ve ebeveynlerin iş birliği kapasitesi somutlaştırılır. Çatışma ve güvenlik riski ile çocuğun yaşam düzenine etkiler ayrıca incelenir. Bu başlık için tek tip sonuç çıkarılmamalıdır.
İştirak nafakasının belirlenmesi
Çocuğun eğitim, sağlık, bakım ve barınma ihtiyaçları ile ana ve babanın yaşam koşulları ve ödeme güçleri değerlendirilir. Çocuğun kendi gelirleri de dikkate alınır. Düzenli giderleri mümkünse güncel belgelerle gösterin.
Yoksulluk nafakasının değiştirilmesi veya kaldırılması
İrat biçiminde ödenen nafaka, tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyet gerektiriyorsa artırılabilir ya da azaltılabilir. Yeniden evlenme ve ölüm ile mahkeme kararı gerektiren diğer sona erme nedenleri ayrı değerlendirilir.
Tedbir nafakası ile iştirak nafakasının farkı
Tedbir nafakası dava sürerken geçim veya bakım ihtiyacına ilişkin geçici önlemler arasında değerlendirilebilir. İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmaya ilişkindir. Kimin için, hangi dönem ve hangi kararla istendiğini ayrı belirtin.
Edinilmiş mal ve kişisel mal ayrımı
Çalışma karşılığı edinimler, kural olarak edinilmiş mal örneğidir. Mal rejimi başlangıcında eşe ait olan mallar ve miras yoluyla gelen değerler kural olarak kişisel maldır. Malın edinim tarihi, kaynağı ve varsa mal rejimi sözleşmesi incelenir.
Katılma alacağında borçların incelenmesi
Artık değer hesabında edinilmiş mallarla ilgili borçlar dikkate alınır. Her borcun tarihini, kalan tutarını ve hangi mal kesimine ilişkin olduğunu belirleyin. Eklenecek değerler ve denkleştirme hesabı ayrıca incelenebilir.
Aile konutu şerhi hangi soruna karşı koruma sağlar?
Aile konutunu devretmek veya üzerindeki hakkı sınırlamak için kural olarak diğer eşin açık rızası gerekir. Malik olmayan eş, aile konutu şerhini tapu müdürlüğünden isteyebilir. Konut kira ise sözleşmeye ilişkin ayrı hükümler uygulanır.
Ziynet alacağı ile mal rejimi talepleri arasındaki fark
Ziynet alacağında hangi eşyanın kime ait olduğu, kimde kaldığı ve iade veya bedel talebinin dayanağı incelenir. Mal rejimi talebi ise ilgili rejime göre malvarlığının tasfiyesine yönelir. Eşyaları, edinim belgelerini ve talepleri ayrı listeler hâlinde değerlendirin.